Lista - Tinig by Christoffer Mitch C. Cerda

March 11, 2019
By: 
Christoffer Mitch C. Cerda
Noong Oktubre 3, 2018, naglabas ng listahan si BGen. Antonio Parlade Jr., ang Assistant Deputy Chief of Staff for Operations of the Armed Forces of the Philippines (AFP), ng listahan ng mga paaralan at pamantasang diumano’y mga lugar kung saan hinihikayat ang mga mag-aaral na magrebelde. Sinisisi niya ang pagpapalabas ng mga pelikula tungkol at kritikal sa Batas Militar sa ganitong panghihikayat. Kasama sa listahan na ito ang Pamantasang Ateneo de Manila (ADMU) (Cayabyab at Macapagal).
 
Nito namang Enero 4, 2019, lalabas ang isang liham ng acting assistant schools division superintendent ng Lungsod ng Maynila na humihiling sa mga pamunuan ng mga paaralan ng Maynila ng listahan ng mga miyembro ng Alliance of Concerned Teachers (ACT). Kaugnay ang liham na ito ng hiling ng Philippine National Police (PNP) na tulungan silang malaman ang mga miyembro ng ACT (Cabico).
 
Makikita sa dalawang kasong ito ng paglilista o pagtatangka sa paggawa ng listahan ang pagtatangka ng militar at pulisya na pasukin ang mga paaralan at sikilin ang kalayaan ng pagpapahayag at asosasyon. Malinaw ang implikasyon ng mga pahayag ng militar at pulisya sa mga kilos na ito. Hindi maaaring gamitin ang sining tulad ng pelikula at dula upang pag-usapan ang kasaysayan at politika. Hindi rin maaaring mag-organisa, lalo na sa hanay ng mga guro, upang pag-usapan ang mga isyung politikal at itulak ang mga partikular na kahilingan ng mga guro. Gayundin, ipinamamalay ng militar at pulisya na binabantayan nila ang mga paaralan.

 
Malinaw itong paglabag sa saligang batas ng Pilipinas na sinisiguro ang mga kalayaan ng bawat Filipino (de Guia). Sasabihin ni  PNP Chief Director General Oscar Albayalde na kung wala namang ginagawang masama, wala namang dapat alalahanin (“Albayalde”). Sususugan ito ni National Capital Region Police Office (NCRPO) Chief Director Guillermo Eleazar na “kung walang problema, walang dapat ikatakot (“NCRPO”).” Kung sinasabi nina Albayalde at Eleazar na wala dapat katakutan ang mga tao kung wala naman silang ginagawang masama, kailangan ding sabihin sa kanila na kung wala namang ginagawang masama ang mga mamamayan ay wala din silang karapatang manghimasok sa kilos at isip ng mga mag-aaral at guro. 
 
Sa panahon lamang ng pamahalaang Duterte’y may tuwirang politikal na gamit ang mga listahang nililikha ng pamahalaan. Ang profiling na isinagawa sa mga barangay upang malaman kung sino ang mga pinaghihinalaang drug addict at drug pusher ay ginagamit sa kasalukuyang drug war (Marshall at Chalmers). Ang “narco list” na diumano’y kinabibilangan ng mga politikong sangkot sa negosyo ng iligal na droga’y ginagamit upang takutin ang lokal na pamahalaan na sumunod sa polisiya ng drug war. Sa ganito’y makapangyarihan ang mga listahan. Isa itong kilos ng pagkakategorya, ng pagbabansag, at ng pagbubukod. Isa rin itong kilos ng paghihiwalay, ng pagtatanggal, at ng pag-aalis.
 
Hindi ko maiwasang tingnan at pag-isipan ang mga paglilistang ginagawa ngayon sa Pilipinas sa lente ng kasaysayan. Nabanggit na ang panahon ng Batas Militar at ang mga pelikula’t dula tungkol dito. Ngunit nais kong balikan ang mas malayong nakaraan—ang panahon ng kolonisasyon ng Amerikano sa Pilipinas. Ilalahad ni Alfred W. McCoy sa kaniyang Policing America’s Empire: The United States, The Philippines, and the Rise of the Surveillance State ang tagumpay ng Philippine Constabulary (PC) upang makontrol noong dalawang dekada ng kolonyalismong Amerikano ang tinatawag nilang subersibong kilos ng mga kilusang makabayan. Para kay McCoy, ang isang epektibong sistema ng pagtitiktik na sinusuportahan ng mga makabagong teknolohiya, tulad ng telepono at ng makabagong filing system tulad ng Dewey Decimal System, ang nakatulong sa PC na masikil ang mga radikal, at maging ang higit na konserbatibong elemento na mga makabayang Filipino.

Mangongolekta sila ng datos at impormasyong titipunin sa bulto-bultong papeles at ikakatalogo. Lilikha sila ng mga listahan ng mga subersibo at radikal na mga Filipino. Sa sobrang tindi ng pagmamanman at pagtitiktik sa mga makabayang Filipino’y naging ahente ang isa sa kanila para sa PC si Aurelio Tolentino, kinikilalang pangunahing makabayang manunulat at mandudula, pagkatapos ng mga taon ng pagkabilanggo at pagmumulta laban sa kaniya (McCoy 186-190). Sa kanilang paglilista at pagmamanman ng mga “kalaban” ng kolonyal na kaayusan, nagawang makontrol ng PC ang nag-uumapaw at nag-aalab na kahilingan ng mga Filipino ng kalayaan at kasarinlan. At magpapatuloy ang ganitong mga pamamaraan sa ating kasaysayan tulad noong rurok ng Cold War at sa panahon ng Batas Militar.
 
Mamanahin ng kasalukuyang mga institusyon ang ganitong pamamamaraan ng paglilista. Ulit, mapanganib ang ginagawang ito ng militar at pulisya dahil bagaman may malinaw na iniisip silang kalaban—ang nakikita nilang lumalakas na kilusang komunista sa Pilipinas—walang basehan ang kanilang mga paratang. Lumilikha sila ng kaligiran upang matakot ang parehong hanay ng mga mag-aaral at mga guro na makisangkot sa mga isyung panlipunan at pampulitika bahagi man sila ng mga “subersibong organisasyon” o hindi. Inihahayag nila na posibleng target ang mga paaralan kasama na ang mga mag-aaral at guro sa kanilang kampanya upang mahanap ang mga “kalaban” ng pamahalaan. Ibinubukod na nila ang mga mamamayan ayon sa kanilang sariling mga pamantayan kung sino ang “kakampi” at “kalaban” ng pamahalaan.
 
Ngunit sino nga ba ang kalaban ng pamahalaan? Sapat na ba ang pagiging kritikal sa pamahalaan bilang isang uri ng subersiyon? Ang pagpapaalala ba ng paglabag ng karapatang-pantao mula noon hanggang ngayon ay isang uri ng pagrerebelde? Naipagkakamali ng mga ahente ng militar at pulisya na ang pagpapahayag at ang paglikha ng organisasyong nagtataguyod ng kapakanan ng mga marhinalisadong sektor ay isang uri ng pagrerebelde.

 
Ulit, isang paraan ng pagkontrol ang isang listahan. Sa ganitong pagtatangka ng militar at pulisya na maglista, tinatangka nitong bigyang-kaayusan ang magulong mundo. Ngunit kung nais nila itong kontrolin, tila ipinakikita lamang ng mga pagtatangkang paglilista na ito ang kakulangan at kawalang-kapangyarihan ng mga institusyon ng pamahalaan na makontrol ang diskurso’t tunggalian ng mga idea. Sinisira lamang nito ang pagtitiwala ng taumbayan—bahagi man sila o hindi ng mga nilistang paaralan at organisasyon—sa pulisya. Ngunit hindi simple ang kaayusan ng mundong taliwas sa nais gawin ng militar at pulisya sa kanilang mga paglilista.
 
Bilang mga guro’y kailangan nating maging mapagmatyag at mapagbantay sa ganitong mga panghihimasok sa mga karapatan at kalayaan ng pamantasan. Nakasandig sa mga karapatan at kalayaan na ito ang pag-unlad ng pamantasan bilang lugar kung saan itinutulak hindi lamang ang kaalaman kundi pati na rin ang katotohanan. 
 
Sanggunian
 
Cabico, Gaea Katreena. "DepEd recalls letter on listing ACT members." Philippine Star, 07 Jan. 2019, https://www.philstar.com/headlines/2019/01/07/1883068/deped-recalls-lett.... Naakses 01 Marso 2019.
 
Cayabyab, Zhander, at Maan Macapagal. "AFP bares Metro Manila schools linked to 'Red October'." ABS-CBN News, 03 Oct. 2018, https://news.abs-cbn.com/news/10/03/18/afp-bares-metro-manila-schools-li.... Naakses 01 Marso 2019.
 
de Guia, Jacqueline Ann. "Statement of CHR spokesperson, Atty Jacqueline Ann de Guia, on the PNP-NCR’s assertion that profiling of teachers associated with progressive or militant groups is “perfectly legal”." Commission on Human Rights, 07 Jan. 2019 http://chr.gov.ph/statement-of-chr-spokesperson-atty-jacqueline-ann-de-g.... Naakses 01 Marso 2019.
 
Marshall, Andrew R.C., at John Chalmers. "Special Report: In Duterte's war on drugs, local residents help draw up hit lists." Reuters, 07 Oct. 2016, https://www.reuters.com/article/us-philippines-duterte-hitlists-idUSKCN1.... Naakses 01 Marso 2019.
 
McCoy, Alfred W. Policing America’s Empire: The United States, the Philippines and the Rise of the Surveillance State. Quezon City: Ateneo de Manila University Press, 2011.
 
Talabong, Rambo. "Albayalde sacks cops who 'leaked' memo on ACT teachers." Rappler, 07 Jan. 2019, https://www.rappler.com/nation/220450-pnp-fires-intel-cops-who-leaked-ac.... Naakses 01 Marso 2019.
 
---. "NCRPO: We won't use ACT teachers list illegally." Rappler, 07 Jan. 2019, https://www.rappler.com/nation/220434-ncrpo-eleazar-says-will-not-use-ac.... Naakses 01 Marso 2019.

The views expressed in this piece are those of the author and do not necessarily represent the views of School of Humanities or the Ateneo de Manila University.